«Тиль-халкънынъ энъ буюк байлыгъыдыр»

Printer-friendly version Send by email

«Тиль-халкънынъ энъ буюк байлыгъыдыр»

И. Гаспринский адына джумхуриет кутюпханесинде Ана тили куню къайд этильди.

Белли ки, дюньяда мевджут олгъан 6 бинъ тильден ярысы кет-кете ёкъ олаята. Бу гонъюльсиз джерьяннынъ огюни алмакъ макъсадынен 1999 сенеси ЮНЕСКОнынъ 30- нджы Баш ионференциясында Халкъара Ана тили кунюни къайд этмек теклиф этильген эди. БМТнинъ (Бирлешкен миллетлер тешкиляты) Баш Дссамблеясы 6у теклифни макъуллеген сонъ, 2000 сенеси февраль 21-ден итибарен Халкъара Ана тили куню бир сыра девлетлерде къайд этилип башланды.

Афсуслар олсун ки, дюньяда ёкъ олаяткъан тиллер арасында бизим тилимиз де бар. ЮНЕСКО ёкъ олув хавфы астында булунгъан тиллерден бири къырымтатар тили олгьаныны таныды. Иште, Ана тили куню бизим де (байрам демеге тилим бармай) кунюмиздир. Бу куньге багъышлангьан тедбирлер Миллий Меджлис, «Маарифчи» бирлешмеси, Къырымтатар Языджылары бирлиги, И. Гаспринский адына джумхуриет кутюпханеси тарафындан эр йыл тешкиль олуна. Бу йыл Ана тили куню арфесинде ATR телеканалы, былтыр олгъаны киби, махсус те¬лемарафон отькерди. Февраль 21 куню исе И. Гаспринский ады¬на джумхуриет кутюпханесинде «Тиль - халкънынъ энъ буюк байлыгъыдыр» шиары алтында эсас тедбир олып кечти. «Ана тили огърунда куреш!» программасыны омюрге кечирюв черчивесинде япылгьан тедбирни Миллий Меджлиснинъ тасиль ве медениет идареси, «Маарифчи» бирлешмеси, И. Гаспринский адына джумхуриет кутюпханеси ве Къырымтатар Языджылары бирлиги берабер тешкиль эт-тилер. Тедбирде къырымтатар тилини сакълап къалув ве инкишаф эттирюв боюнджа чыкъышлар, «Тиль - халкънынъ энъ буюк байлыгъыдыр» китаплар сергиси, «Мевзулар боюнджа русча- къырымтатарджа окъув лугъа- ты»нынъ такъдим мерасими олып кечти.

Миллий Меджлис тасиль ве медениет идаресининъ ребери, КъМДж ЮШ депутаты, «Маа¬рифчи» бирлешмесининъ реиси Сафуре Каджаметова тед¬бирни ачып, Миллий Меджлис¬нинъ къабул эткен «Ана тили огърунда куреш!» программа- сынынъ талаплары, миллий та- силимиз огюнде тургъан муим меселелер акъкъында айтты. Къырымтатар Языджылары бирлигининъ реиси Риза Фазыл мезкюр программаны тек та¬силь хадимлери ве языджылар дегиль де, бутюн тешкилятларымыз, бутюн миллетимиз омюрге кечирмек кереклиги

Ана тили хусусында олгъан джанлы лакъырды топлангъанлардан кимсени лякъайд къалдырмады

ни къайд этти. И. Гаспринский адына джумхуриет кутюпхане- сининъ мудири Гульнара Ягъяева тедбир иштиракчилерини селямлап, Ана тили куню мунасебетинен кутюпхане махсус тедбир ве сергини тешкиль эткенини бильдирди. Онынъ муавини Лейля Къадырова «Тиль - халкънынъ энъ буюк байлы¬гъыдыр» сергисине чыкъарылгъан янъы китап ве неширлер акъкъында тафсилятлы малюмат берди. КъМПУнинъ уйкен оджасы, «Маарифчи» бирле- шесининъ азасы Сейран Усеинов озь чыкъышында ана тили энъ-эвеля къорантада ашлан- гъаныны ве бала тильни биле- джеги-бильмейджеги ана-баба- сына багълы олгъаныны айтты. Къырымтатар Къадын-къызлар бирлигининъ реиси Сафинар Джемилева бирликнинъ фаали- етини косьтерип, къадынлар тешкиляты 700 талебеге стипен¬дия бергени, балалар ичюн ана тилинде меджмуа чыкъаргъаны акъкъындаки малюматнен пайлашты. Халкъымызнынъ се- вимли йырджысы Рустем Меметов исе озь тилини бильмеюв фаджиасы шимдики яш са- натчыларымызгъа да тесир эт- кенини, пек чокъ йырлар янълыш йырлангъаныны къайд этип, миллий шаиримиз Шакир Селим язгъан «Яралангъан тюркюлер» йырыны иджра этти.

Тедбирде Мамут-Султан къасабасындаки «Кок тотай» балалар багъчасынынъ мудиреси Шевкъие Умерова ве тербиеджи Диляра Халилова мил¬лий группаларда ана тилинде тербие берюв меселесини айдынлатып, балалар багъчасына эр тарафлы ярдым косьтерген Миллий Меджлиске, «Маариф¬чи» бирлешмесине ве ерли тед- биркярларгъа тешеккюрлер бильдирдилер. Бундан сонъ Ма¬мут-Султан мектебининъ 1- нджи миллий сыныф оджапче- си Ление Балич башлангъыч сыньфларда ана тилинде тасиль берюв мевзусы боюнджа чыкъыш япты. «Кок тотай» ба¬лалар багъчасында тербие алгъан балачыкълар ве Ление Баличнинъ талебеси Хатидже Къадыева ана тилимизде шиирлер окъудылар ве оларгъа Сей¬ран Усеинов озь бала китапла- рыны эдие этти.

 

Тедбирни Миллий Меджлиснинъ тасиль ве медениет идареси, «Маарифчи» бирлешмеси, И. Гаспринский адына джумхуриет кутюпханеси ве Къырымтатар Языджылары бирлиги тешкиль эттилер

Акъмесджиттеки 21 санлы мектепнинъ оджасы Ревзие Аметшаева рус тилли мектеп- лерде чалышкъан оджаларнынъ вазифелери акъкъында айтып, мектепте ана тилинде отькерильген тедбирлернинъ муимлигини къайд этти. «Сонъки йылларда мектепте къырымтатар тилине аиырыл- гъан саатлер къыскъартылды, мектепке кельген янъы балаларнынъ эксериети исе озь ти¬лини гъает зайыф биле. Биз, оджалар, бойле шараитте элимизден кельгени къадар ишлер алып барамыз. Лякин ана тили- мизнинъ бугуньки вазиети ким¬сени лякъайд къалдырмамакъ керек», - деди Ревзие оджа.

Къырым мусульманлары Муфтиятынынъ векили имам Эмирасан Умеров «Рухий тер- биеде - ана тилимизнинъ кучю» мевзусындаки чыкъышы гъает меракълы олды. Яш имам бу¬тюн диний тедбирлер ана тили¬мизде алынып барылмакъ кереклигини ве Муфтиятымыз бу меселеге джидций эмиет бергенини бильдирди. «Къырым» девлет телерадиокомпаниясы- нынъ муаррири Сервер Бекиров ве Рескомнацнынъ векили Ленур Мамбетов ана тили муити- ни яратувда миллий матбуат ва- сталарынынъ ролю, Къырымта¬тар санат музейининъ мудири Сафие Эминова ана тилини кутьлевийлештирюв саасында миллий музейнинъ фаалиети хусусында чыкъыш яптылар. Къырым тиббият меркезининъ экими Шефикъа Одабашева меркезнинъ хадимлери «Янъы дюнья» ве «Къырым» газетала- рына дайма абуне олгъанларыны, озьара ана тилинде къонуш- къанларыны айтып, экимлерге тиббият терминлерине аит лугъат зарур олгъаныны бильдирди.

Тедбирнинъ сонъки къысмын- да «Маарифчи» бирлешмеси тарафындан азырлангъан «Мев¬зулар боюнджа русча-къырым- татарджа окъув лугъаты»нынъ такъдими олып кечти. Такъдим мерасиминде лугъатнынъ тер- тип этиджиси Эрвин Бекиров, муреттип Венера Бекирова, КЪМПУнинъ оджасы, педагоги¬ка илимлери намзети Ремзи Девлетов, ТМУнинъ доценти, эдебиятшынас Шевкет Юнусов янъы лугъатнынъ эмиети акъ¬къында айттылар. Тедбирнинъ сонъунда лугъат тасиль хадим- лерине даркъатылды.

Сейран СУЛЕЙМАН